Pek çok hasta sahibi, yavru köpeğinin veya kedisinin büyürken bacaklarının dışa doğru döndüğünü (ördek yürüyüşü gibi) veya içe büküldüğünü fark eder. Bu durum sadece kozmetik bir sorun değildir; eklemlere binen yükü bozarak ileride ciddi kireçlenmelere (osteoartrit) ve ağrılara yol açar. Veteriner ortopedisinde buna “Angular Limb Deformity” (Açısal Bacak Deformitesi) denmektedir.
Angular Deformite Nedir?
Angular deformite, kemiğin normal büyüme ekseninden saparak eğri bir şekilde uzamasıdır. En sık ön bacaklarda (Radius ve Ulna kemikleri) görülse de arka bacaklarda da (Tibia ve Femur) rastlanabilir.
İki temel terimi bilmek durumu anlamayı kolaylaştırır:
- Valgus: Bacağın alt kısmının vücut merkezinden dışa doğru dönmesi (“X” bacaklı).
- Varus: Bacağın alt kısmının içe doğru dönmesi (“O” bacak veya Parantez bacak).
Neden Olur? (Etiyoloji)
Bacak eğriliklerinin altında genellikle büyüme plaklarındaki bir sorun yatmaktadır.
- Büyüme Plağının Erken Kapanması (Asenkron Büyüme): Özellikle ön bacakta Radius ve Ulna kemikleri normal şartlarda bir çift gibi senkronize olarak büyürler. Eğer travma (çarpma, düşme) sonucu Ulna’nın büyüme plağı erken kapanırsa, Radius uzamaya devam eder. Ancak Ulna kısa kaldığı için Radius’u yay gibi büker (Yay-Kiriş etkisi).
- Travma (Kırıklar): Yavru döneminde geçirilen Salter-Harris tipi kırıklar büyüme plağına zarar vererek asimetrik büyümeye yol açabilir.
- Genetik ve Irk Yatkınlığı: Dachshund, Shih Tzu gibi kondrodistrofik (kısa bacaklı) ırkların genetik yatkınlığı vardır. Özellikle genetik yatkınlığı olan küçük ırklarda uyluk kemiği (femur) diz eklemine yakın bölgesindeki angulasyonlar; Patellar Luksasyon ve bazen de Çapraz Bağ Kopuklarına sebebiyet verebilirler.
- Beslenme Hataları: Özellikle dev ırk yavru köpeklerde (Sivas Kangalı, Aksaray Malaklısı, Saint Bernard gibi) aşırı kalsiyum yüklemesi veya dengesiz diyetler kemik gelişimini bozabilir.
Ne Zaman Hekime Başvurmalı?
- Patinin bariz bir şekilde dışa veya içe dönmesi.
- Bacağın kısalması (diğer bacağa göre).
- Topallama veya egzersiz sonrası yorgunluk.
- Dirsek ekleminde uyumsuzluk (Elbow Incongruity) kaynaklı ağrı.
Tanı Yöntemleri
Fiziksel muayenenin yanı sıra, deformitenin derecesini ve cerrahi planlamayı yapmak için röntgen şarttır.
- Röntgen: Eğriliğin merkezi (CORA noktası) hesaplanır.
- Bilgisayarlı Tomografi (BT): 3 boyutlu planlama gerektiren karmaşık vakalarda (özellikle rotasyonel deformitelerde) altın standarttır.
Tedavi ve Cerrahi Seçenekler
Angular deformiteler “bekleyelim geçer” denilecek durumlar değildir. Tedavi, hastanın yaşına ve kemik gelişiminin tamamlanıp tamamlanmadığına göre değişir.
1. Henüz Büyümesi Devam Eden Yavrularda:
Bu dönemde amaç, eğriliğin kötüleşmesini durdurmaktır.
- Ulnar Ostektomi: Kısa kalan ve Radius’u büken Ulna kemiğinden bir parça çıkarılarak “yay etkisi” serbest bırakılır. Böylece Radius’un düzelme şansı olur.
2. Büyümesi Tamamlanmış Hastalarda (Düzeltici Osteotomiler):
Kemik artık şekillendiği için cerrahi olarak kesilip düzeltilmesi gerekir.
- Kama Çıkarma (Closing Wedge Osteotomy): Eğriliğin olduğu yerden kama şeklinde kemik çıkarılarak bacak düzleştirilir ve plak-vida ile sabitlenir.
- Açık Kama (Opening Wedge Osteotomy): Kemik kesilir, düzeltilir ve araya kemik grefti (yama) konularak sabitlenir. Bu yöntem bacak boyunu uzatmak için de avantajlıdır.
- Dome Osteotomi: Kemiğin kubbe şeklinde kesilerek her planda düzeltilmesine olanak sağlayan ileri bir tekniktir.
3. İleri Teknoloji: 3D Yazıcı Destekli Cerrahi (PSI)
Hastanın tomogrofisi alınarak kemiğin birebir 3D modeli çıkarılır. Bu modele uygun “Kişiye Özel Kesim Rehberleri” (Cutting Guides) üretilir. Bu sayede kemik milimetrik hassasiyetle düzeltilir.
4. Eksternal Fiksatörler (İlizarov Yöntemi)
Bazı durumlarda kemiğin içine plak koymak yerine, dışarıdan takılan halka fiksatörler ile kemik yavaş yavaş düzeltilir ve uzatılır.
Sonuç
Tüm rahatsızlıklarda olduğu gibi, angular deformite (kemik eğriliği) vakalarında da erken müdahale kritik önem taşır. Erken dönemde yapılan düzeltmeler, eklemlerin kalıcı hasar görmesini engeller; kemikteki eğriliğin giderilmesiyle hareket kabiliyeti (mobilizasyon) yeniden sağlanır.
“Sitedeki bilgiler sadece bilgilendirme amaçlıdır; hekim kontrolü, teşhis ve tedavi yerine geçmez. Acil durumlarda vakit kaybetmeden en yakın veteriner kliniğine başvurunuz.”
Bir yanıt yazın